Fermerlərə məsləhət

                       Şaftalı və onun düzgün becərilməsi haqqında məsləhət

  Şaftalı meyvələrində (%-lə) 5,49 -15,25 şəkər, 0,12-1,84 pektin, 1,11-4,81 sellüloza, 12,5-20 mq% C vitamini, mineral duzlar vardır. Ləpəsində 4,84-56,88% yağ vardır. Dünya miqyasında şaftalı bütün qitələrdə becərilir və ümumi istehsah 7 mln tondan artıqdır. İstisevən bitkidir və işığa tələbkardır. Şaxtaya az davamlıdır. Xüsusən çiçək tumurcuqları nisbi sükunət dövründə belə 20-22° şaxtadan ciddi zədə alır. Cənub mənşəli sortlar isə şaxtaya daha davamsızdır. Quraqlığa davamlıdır. Şaftalı torpağa tələbkardır. Yüngül, kifayət qədər qidalı torpaqlarda yaxşı inkişaf edir. Dünya miqyasında 500-dən artıq sortu vardır. Ölkəmizdə 100-ə qədər yayılmış sortu məlumdur.

  Şaftalı bitkisi bir qayda olaraq göz calağı ilə artırılır. Yaşıl çiliklərlə artırma və qış calağından da istifadə edilir. Calaqaltı olaraq şaftalı, badam, alça, gavalı və bəzi hibrid formalarından istifa-də edilir. Ağır, rütubətli torpaqlarda şaftalının gavalı və alçaya, quru torpaqlarda badam və əriyə calanması tövsiyə edilir. Lakin bu zaman calaqaltı sort kombinasıyalarının uyğunluğu nəzərə alınmalıdır. Adi halda şaftalı üçün ən yaxşı calaqaltı şaftalı toxmacarları sayılır. Calaq olunmuş bitki bir ildə güclü boy verərək bağa əkilmək üçün yararlı olur.

  Şaftalı bağı üçün sahə nisbətən düzən, küləklər tutmayan, soyuq hava durğunluğu olmayan yerlərdə seçilməlidir. Seçilmiş sahəyə torpağın münbitliyindən asılı olaraq hektara 15-25 t peyin, 60-90 kq fosfor və kalium verildikdən sonra, torpaq 25-30 sm dərinlikdə şumlanır. Əkin payızda və erkən yazda aparılır. Əkin kvadrat və ya düzbucaqlı əkin sxemi ilə, qida sahəsi 5-6x4-5 m olmaqla aparılır.

  Şaftalı bitkisi mineral qidalanmaya yüksək tələb göstərir. Aparılmış bir sıra tədqiqatlarla sübut olunmuşdur ki, gübrələrlə tam təmin olunmuş bitkilərdə nəzarət bitkilərinə nisbətən boy 122%, məhsuldarlıq isə 65%-ə yaxın artıq olmuşdur. Şaftalı bitkisi xüsusən azota yüksək tələb göstərir. Fosfor və kalium fonunda hektara 90-120 kq təsiredici maddə hesabı ilə, yemləmə şəklində (60%-i aprel-mayda, 40%-iyunda), azot verilməsi ağacların boyuna və məhsuldarlığına müsbət təsir göstərir.

  Calaqaltıdan və torpaq tipindən asılı olaraq şaftalının suvarmaya münasibəti müxtəlifdir. Badam və ərik üzərində şaftalı suya az, şaftalı və gavalı üzərində orta dərəcədə tələbkardır. Orta və ağır gillicəli torpaqlarda az, yüngül, qumlu və qumsal torpaqlarda çox suvarılır. Ümumiyyətlə isə vegetasiya dövründə qeyd olunanlardan irəli gələrək şaftalı 4-6 dəfə suvarılır.

şəkil 1